Hoe kiest u in 2026 de juiste methode voor directe onderdeelmarkering voor industriële codering?

Videojet Knowledge Hub Team
CIJ, laser, direct part marking, DPM, automotive
Wat is directe onderdeelmarkering en waarom is het belangrijk?
Direct Part Marking (DPM) wordt in de automotive- en luchtvaartindustrie breed ingezet om onderdelen machinaal leesbaar te identificeren. Met deze methode worden alfanumerieke codes en 2D DataMatrix-codes rechtstreeks op afzonderlijke componenten en assemblies aangebracht, zodat onderdelen gedurende hun volledige levenscyclus betrouwbaar herkenbaar en traceerbaar blijven.

Voor meer informatie over codering en codeverificatie leest u onze whitepaper Implementation of Direct Part Marking Identification.
Wat zijn de nieuwe normen voor onderdeelcodering?

DPM-standaarden zijn inmiddels door veel fabrikanten in de automotive- en luchtvaartsector ingevoerd. Met machinaal leesbare codes kunnen zij onderdelen door het hele productieproces en de toeleveringsketen volgen. 2D-codes zijn daarbij bijzonder waardevol voor service, recalls en een snelle afhandeling van aansprakelijkheids- en garantiekwesties.
Bij de productie van onderdelen helpen machinaal leesbare codes om handmatige invoer te beperken, de nauwkeurigheid te verhogen en data-uitwisseling te versnellen. Elektronisch gegenereerde 1D- en 2D-codes ondersteunen eenvoudige opslag en verwerking binnen interne IT-systemen. Waar 1D-barcodes jarenlang de standaard waren, verschuift de markt nu duidelijk naar 2D-formaten. Die bevatten meer informatie op minder ruimte en kunnen met uiteenlopende directe markeermethoden worden aangebracht.

Wat zijn de belangrijkste elementen van directe onderdeelmarkering?
De drie kernelementen zijn:
- Coderen: gegevens omzetten in een leesbaar codepatroon.
- Markeren: de code rechtstreeks op het onderdeel aanbrengen.
- Verifiëren: direct na het markeren de nauwkeurigheid en kwaliteit van de code controleren.
Welke substraten zijn geschikt voor verschillende markeertechnologieën?
| Aluminium | Koper | Titanium | Ijzer | Staal | Magnesium | Keramiek | Glas | Synthetische materialen | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Laser | CO2-lasers | • | • | |||||||
| Vaste-stoflasers (fiber & UV) | • | • | • | • | • | • | • | • | ||
| Continuous inkjet (CIJ) printen | • | • | • | • | • | • | • | • | • | |
Lasers en CIJ kunnen uiteenlopende materialen markeren, zoals aluminium, koper, titanium, staal, glas, keramiek en synthetische materialen. Solid-state lasers zijn bijzonder veelzijdig, terwijl CIJ met de juiste inkt op de meeste oppervlakken uitstekende resultaten levert.
Hoe verhouden laser- en continuous inkjet-markering zich tot elkaar?
| Voordeel | Laser | Continuous inkjet |
|---|---|---|
| Flexibiliteit Printen op lastige oppervlakken, afstand tussen onderdeel en markeerapparaat | Hoog | Gemiddeld |
| Investering/aanvangskosten | Hoog | Gemiddeld |
| Integratiegemak Gemak van communicatie met een Programmable Logic Controller in de productiecel en benodigde ruimte voor installatie en onderhoud | Hoog | Hoog |
| Type markeermethode Contactloos (het onderdeel wordt niet geraakt door het markeersysteem) Met contact (het onderdeel wordt geraakt door het markeersysteem) | Contactloos | Contactloos |
| Slijtvastheid van de markering | Hoog | Laag |
| Mobiliteit Gemak waarmee markeerapparatuur naar een andere plek op de productielijn kan worden verplaatst | Laag | Hoog |
| Thermische of chemische belasting | Ja | Nee |
Lasermarkering biedt een duurzame markering en lage onderhoudsbehoefte, terwijl CIJ uitblinkt in flexibiliteit op onregelmatige oppervlakken en een lagere initiële investering. Beide zijn contactloze methoden die geschikt zijn voor uiteenlopende substraten.
Wat zijn de voordelen van lasermarkering?
Lasertechnologie is een populaire oplossing voor het aanbrengen van permanente codes op onderdelen. Lasermarkeersystemen brengen heldere, hoogwaardige codes aan in uiteenlopende productieomgevingen. Omdat markeringen met warmte in plaats van inkt worden aangebracht, gelden lasers vaak als sneller, schoner en onderhoudsarmer dan andere codeersystemen. Lasersystemen voor onderdeelmarkering kunnen hoogwaardige lineaire en 2D-codes, optische tekens en alfanumerieke berichten genereren op uiteenlopende substraten. Verschillen in golflengte, markeerkop en lenskeuze zorgen daarbij voor verschillende markeereffecten op hetzelfde materiaal.
Welke methoden van lasermarkering zijn er?
| Illustratie | Beschrijving | Materialen | Voorbeeld | |
|---|---|---|---|---|
| Ablatie | ![]() | De bovenste laag van een substraat, meestal een verflaag, wordt verwijderd door verdamping. | Karton, kunststof, glas, metaal | ![]() |
| Graveren | ![]() | Diepere materiaalverwijdering die een duidelijke verdieping in het materiaal creëert. | Kunststof, metaal | ![]() |
| Temperen | ![]() | Het substraat reageert op een laserbundel met een specifieke golflengte door de materiaalstructuur te veranderen. | Kunststof | ![]() |
| Kleurverandering/bleken | ![]() | De kleur verandert op de plek waar de laser het substraatoppervlak raakt. | PVC, metal, plastic, foil, laser-reactive coatings | ![]() |
| Interne gravure | ![]() | Interne kleurverwijdering zonder de bovenste laminaatlaag te beïnvloeden. | Glass, plexiglass | ![]() |
| Breukvorming | ![]() | Het materiaal reageert op de laserbundel door microbreuken aan het oppervlak te vormen. | Glass | ![]() |
Het effect van een lasermarkering varieert afhankelijk van de staat van het onderdeeloppervlak, het type materiaal en de golflengte van de laser. Eén van de methoden, kleurverandering, ontstaat door een chemische reactie tussen de laser en het product.
Andere methoden zijn oppervlaktegraveren en ablatie of kleurverwijdering van een coatinglaag om een onderliggende kleur zichtbaar te maken. Daarnaast kunnen hout en plaatmaterialen worden gemarkeerd met carbonisatie of gecontroleerde verbranding, terwijl het smelten van kunststoffen een verhoogd of verdiept effect kan opleveren.
Lasertechnologieën voor onderdeelmarkering omvatten gaslasers, zoals CO2, en solid-state lasers, waaronder UV- en fiberlasers. CO2-lasers zijn bijzonder geschikt voor synthetische substraten en glas. Solid-state lasers kunnen bijna elk materiaal markeren. Fiberlasers bieden daarnaast extra voordelen, zoals een compacte footprint en een lange levensduur.
Hoe beoordeelt u lasermarkeersystemen?
Lasersystemen bieden een flexibele manier om onderdelen te markeren, ook in productieomgevingen met een hoge mate van automatisering. Ze zijn een sterke keuze wanneer hoge snelheden en weinig onderhoud belangrijk zijn. Lasers met grote markeervelden kunnen meerdere onderdelen markeren zonder dat de laser of componententray opnieuw hoeft te worden gepositioneerd, wat de efficiëntie verhoogt en de instellingen optimaliseert.
Technologieën zoals Videojet Smart Focus™ maken markering op meerdere niveaus mogelijk. Daarmee kunnen onderdelen van verschillende afmetingen binnen hetzelfde veld worden gemarkeerd met 2.5D-technologie, terwijl de laser tijdens de setup automatisch naar een vooraf ingestelde focusafstand corrigeert. Dat vereenvoudigt omstellingen en voorkomt handmatige focusaanpassingen.

Niet alle lasermarkeersystemen zijn gelijk. Praktische expertise helpt u om de juiste laser voor uw lijn te specificeren. Daarom is het verstandig samen te werken met een codeerpartner die een breed aanbod aan laserconfiguraties en technologieën biedt. Zo kunt u sneller een optimale oplossing identificeren en integreren, zonder meer lasers aan te schaffen dan uw toepassing daadwerkelijk vraagt.
Wat zijn de voor- en nadelen van asermarkering?
Lasermarkering levert hoogwaardige codes op een breed scala aan substraten en biedt daardoor veel flexibiliteit en uitstekende leesbaarheid. In vergelijking met continuous inkjet zijn lasers doorgaans sneller, wat throughput en efficiëntie in productieomgevingen met hoge volumes kan verhogen. Daarnaast zijn de operationele en onderhoudskosten relatief laag, omdat er geen verbruiksartikelen nodig zijn behalve filters voor rookafzuiging. Tegelijkertijd wordt het te markeren materiaal blootgesteld aan thermische belasting. Bij onjuist gebruik kan dat de integriteit van het onderdeel beïnvloeden. Om operators te beschermen zijn daarom een straalafscherming en rookafzuiging noodzakelijk.
- Voordelen: hoge snelheid, duurzame markering, lage operationele kosten.
- Nadelen: hogere initiële investering, thermische belasting van onderdelen.
Hoe werkt continuous inkjet (CIJ)-printen?
CIJ-printen maakt contactloze codering mogelijk op een grote verscheidenheid aan producten. Bij CIJ-technologie wordt via een printkop een stroom inktdruppels naar het printoppervlak geleid. De inkt verlaat de nozzle als een continue straal en wordt door een ultrasoon signaal opgebroken in zeer kleine druppels. Elke druppel krijgt vervolgens een lading die de verticale baan bepaalt, zodat tekens en codes op het product worden gevormd. CIJ-printers leveren goed leesbare markeringen op vrijwel elk oppervlak, glad of onregelmatig, en kunnen codes aanbrengen aan de zijkant, bovenkant, onderkant of zelfs binnenzijde van een product.

Waarvoor is continuous inkjet (CIJ)-printen het meest geschikt?
Continuous inkjet is bijzonder geschikt voor convexe, concave en onregelmatige onderdelen, maar ook voor zeer kleine of moeilijk bereikbare oppervlakken waar een contactloze printmethode optimaal werkt. CIJ is bovendien ideaal voor het printen van DataMatrix-codes, omdat de nauwkeurig gevormde druppels zorgen voor uitstekende leesbaarheid. Printkoppen kunnen op afstand van het markeeroppervlak worden geplaatst en toch heldere, schone codes leveren.

De initiële investering voor een CIJ-printer ligt meestal lager dan voor een laser, terwijl afhankelijk van de gekozen inkt op een bredere variatie aan materialen kan worden geprint. Inkjetprinters bieden daarnaast hoge markeersnelheden en kunnen worden uitgerust met geautomatiseerde functies die helpen om altijd de juiste code op het juiste product aan te brengen.
Hoe beoordeelt u CIJ-printers?
CIJ-printers produceren eenvoudige, goed leesbare codes en zijn zeer geschikt voor onderdeelmarkering in onder andere de automotive- en luchtvaartindustrie. Ze zijn kostenefficiënt voor producenten met lage tot hoge volumes en laten zich eenvoudig integreren in bestaande productielijnen. Snel drogende CIJ-inkten ondersteunen hoge lijnsnelheden. Omdat CIJ eveneens contactloos is, blijft het oppervlak van het onderdeel intact en wordt het niet beschadigd of verzwakt.
Wat zijn de voor- en nadelen van CIJ?
Inkjetprinten vraagt doorgaans om een lage initiële investering en kan uitstekende codes realiseren op een breed scala aan substraten. Ook de hoge printsnelheden dragen bij aan meer throughput op de lijn.
Speciale CIJ-inktformuleringen voldoen aan strenge applicatie-eisen op het gebied van contrast, hechting, droogtijd en bestendigheid tegen overdracht, licht, hitte en oplosmiddelen. Zacht gepigmenteerde inkten, zoals toegepast in de Videojet 1580 C-printer, kunnen codes met hoog visueel contrast produceren op zowel lichte als donkere oppervlakken, zoals rubberonderdelen en ramen.

Omdat CIJ-inkten op het oppervlak van een materiaal worden aangebracht, zijn ze gevoeliger voor beschadiging en slijtage door wrijving dan markeringen die met lasers worden gemaakt, die doorgaans duurzamer zijn. Bovendien kunnen veel inkten met verschillende oplosmiddelen worden verwijderd.
- Voordelen: lagere initiële kosten, hoge printsnelheid, veelzijdig toepasbaar.
- Nadelen: markeringen zijn minder duurzaam en kunnen slijten door wrijving of oplosmiddelen.
Wat is de kern van het kiezen van de juiste markeeroplossing?
Directe onderdeelmarkering is essentieel voor volledige traceerbaarheid door het hele productieproces en de supply chain. Als wereldwijde specialist in codeertechnologie begrijpt Videojet de principes van lean manufacturing en de complexiteit van DPM-toepassingen. Elke productieomgeving en elk substraat vraagt om een doordachte keuze van technologie. Nu 2D-codering de norm wordt, stappen steeds meer fabrikanten over op laser- of CIJ-printen.
In tegenstelling tot sommige andere aanbieders in de automotive- en luchtvaartsector biedt Videojet een breed scala aan technologieën, waaronder laser en CIJ, plus de expertise om de ideale oplossing te helpen kiezen. Veel toonaangevende OEM’s en toeleveranciers vertrouwen daarom op de codeerspecialisten en service engineers van Videojet voor het identificeren, integreren en onderhouden van de juiste oplossing voor hun productielijnen en cellen. Die combinatie van praktijkkennis en hoogwaardige producten helpt u om uw productie draaiende te houden, ook in uitdagende omgevingen.
Neem vandaag nog contact op met een Videojet-productspecialist voor een vrijblijvend adviesgesprek of een sampletest. We helpen u graag bij het vinden van de perfecte codeer- en markeeroplossing om uw productielijn in beweging te houden.












